درگیری اخیر با ایران، آسیب‌پذیری‌های عمیق زیرساخت‌های آمریکا در خاورمیانه را آشکار کرده/ طبق گفته یک مقام آمریکایی، پایگاه سیا در عربستان، بر اثر حمله ایران عملاً منهدم شده / گفت‌وگوهای محرمانه‌ای مقام‌های نظامی و اطلاعاتی امریکا درباره کاهش شمار نیروها و تأسیساتی که در خاورمیانه مستقر هستند؛ مشروط بر اینکه دولت ترامپ بتواند به جنگ با ایران پایان دهد

سی‌ان‌ان نوشت: در دفاتر مختلف نیروهای نظامی و جامعه اطلاعاتی آمریکا، اخیراً گفت‌وگوهای محرمانه‌ای درباره کاهش شمار نیروها و تأسیساتی که معمولاً در خاورمیانه مستقر هستند، انجام شده است؛ مشروط بر اینکه دولت ترامپ بتواند به جنگ با ایران پایان دهد. این موضوع را شش منبع مطلع اعلام کرده‌اند.

 

به گزارش «انتخاب»؛ در ادامه این مطلب آمده است: اگر این کاهش‌ها انجام شود، تحول دیگری در نحوه برخورد دستگاه امنیت ملی آمریکا با منطقه‌ای خواهد بود که رؤسای‌جمهور متوالی این کشور تلاش کرده‌اند از آن فاصله بگیرند.

 

پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، آمریکا به‌طور چشمگیری مجموعه‌ای از پایگاه‌های دائمی نظامی و اطلاعاتی خود را گسترش داد تا در چندین کشور از جمله عراق، افغانستان، سوریه، ایران، یمن و لیبی به جنگ و انجام عملیات نظامی بپردازد.

 

اما درگیری اخیر با ایران، آسیب‌پذیری‌های عمیق زیرساخت‌های آمریکا در خاورمیانه را آشکار کرده است؛ زیرا بسیاری از این تأسیسات هدف حملات مکرر ایران قرار گرفته‌اند. این جنگی نامحبوب تاکنون به کشته شدن ۱۸ نظامی آمریکایی منجر شده است.

 

مقام‌هایی که در این گفت‌وگوهای غیررسمی در ارتش و جامعه اطلاعاتی مشارکت دارند، گفته‌اند که آنها اکنون، دست‌کم تا حدی، در حال پیش‌بینی این هستند که چه چیزی ممکن است برای رئیس‌جمهوری غیرقابل پیش‌بینی قابل قبول باشد؛ رئیس‌جمهوری که به گفته منابع، هیچ راهبرد مشخصی برای دوران پس از جنگ ارائه نکرده و در گذشته نیز هویت سیاسی خود را تا حدی بر کاهش حضور نیروهای آمریکایی در خارج از کشور بنا کرده است.

 

این گفت‌وگوها در حالی انجام می‌شود که هنوز حدود ۵۰ هزار نیروی آمریکایی و شمار زیادی تجهیزات نظامی در خاورمیانه حضور دارند؛ از جمله دو ناو هواپیمابر و بیش از ۱۲ ناوشکن مجهز به موشک هدایت‌شونده.

 

یکی از منابع گفت افسران سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (CIA) که در اوج درگیری‌ها در اوایل سال جاری به کشور بازگردانده شده بودند، اکنون دوباره به منطقه اعزام می‌شوند.

 

ارتش آمریکا همچنین در حال بررسی راه‌هایی برای مستحکم‌تر کردن دفاع از نیروهایی است که انتظار می‌رود حتی پس از پایان جنگ در منطقه باقی بمانند. بر اساس گفته دو منبع مطلع از این گفت‌وگوها، یکی از گزینه‌ها انتقال برخی تأسیسات به زیر زمین است تا در برابر حملات موشکی و پهپادی مشابه حملاتی که ایران طی درگیری چندماهه انجام داد، بهتر محافظت شوند.

 

یکی از مقام‌های آمریکایی گفت: «آسیب‌پذیری‌ها همیشه شناخته شده بودند، اما آمریکا هیچ‌گاه با فوریت لازم برای رفع آنها اقدام نکرد.»

 

پنتاگون مدت‌هاست درباره انتقال برخی پایگاه‌ها در منطقه به زیر زمین بحث کرده است، اما پس از هفته‌های نخست جنگ، زمانی که ایران میزان آسیب‌پذیری این پایگاه‌ها در برابر حملات پهپادی و موشکی را آشکار کرد، این ایده فوریت بیشتری پیدا کرد.

 

دو منبع گفتند ارتش چندین گزینه احتمالی برای تغییر ساختار نیروهای آمریکایی در خاورمیانه تدوین کرده است که می‌تواند از سال آینده اجرایی شود. آنها در عین حال تأکید کردند که تا زمانی که درگیری ادامه دارد، منطقی نیست آمریکا مواضع راهبردی خود برای به‌کارگیری هواپیماهای نظامی را ترک کند.

 

دفتر وزیر دفاع آمریکا پرسش‌ها درباره این موضوع را به فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) ارجاع داد. سنتکام پیش از انتشار گزارش CNN به پرسش‌ها پاسخ نداد. سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا نیز از اظهارنظر خودداری کرد.

 

 

در پس‌زمینه بحث‌های کنونی، سابقه ۲۵ سال مداخله نظامی آمریکا در خاورمیانه پس از ۱۱ سپتامبر قرار دارد؛ دوره‌ای که در آن بارها وعده‌هایی برای کاهش حضور نظامی آمریکا در منطقه داده شد.

 

 

ارتش آمریکا از سال‌های پیش از حملات ۱۱ سپتامبر به‌طور چشمگیری حضور خود را در خاورمیانه افزایش داده بود. از سال ۱۹۹۸، حدود ۲۷ هزار نیروی فعال آمریکایی در سراسر منطقه مستقر بودند؛ رقمی که به‌مراتب بیشتر از حضور آمریکا در دهه‌های پیش از آن بود.

 

پس از حملات ۱۱ سپتامبر، تعداد نیروهای آمریکایی همچنان افزایش یافت؛ زیرا گسترش پایگاه‌ها برای پشتیبانی از جنگ ابتدا در افغانستان، سپس در عراق و بعد از آن مجموعه‌ای از درگیری‌های ضدتروریسم در نقاط مختلف منطقه انجام شد.

 

دو سال پس از حملات ۱۱ سپتامبر، هم‌زمان با حمله به عراق، برآورد می‌شد حدود ۲۵۰ هزار نیروی آمریکایی در خاورمیانه حضور داشته باشند.

 

بین سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۱، شمار نیروهای آمریکایی در منطقه نوسان داشت، اما هیچ‌گاه به کمتر از حدود ۱۰۰ هزار نفر نرسید؛ بر اساس برآوردهای عمومی منتشرشده.

 

در سال ۲۰۱۱، باراک اوباما، رئیس‌جمهوری وقت آمریکا، اعلام کرد که «موج جنگ در حال فروکش کردن است» و ایالات متحده کاهش حضور ده‌ها هزار نیرویی را که برای تقویت عملیات افغانستان اعزام کرده بود آغاز خواهد کرد. با این حال، آمریکا یک دهه دیگر طول کشید تا به‌طور کامل از افغانستان خارج شود.

 

اوباما در همان سال نیروهای رزمی آمریکا را از عراق خارج کرد تا آمریکا را از جنگی که به‌طور گسترده شکست‌خورده تلقی می‌شد، خارج کند. اما زمانی که خلأ ناشی از کاهش قدرت آمریکا در عراق به‌طور بالقوه به ظهور داعش کمک کرد، واشنگتن مجبور شد دوباره به عراق بازگردد.

 

اگرچه مجموع نیروهای آمریکایی در خاورمیانه پس از سال ۲۰۱۱ کاهش یافت، اما همچنان بین ۳۰ هزار تا ۶۰ هزار نفر باقی ماند.

 

در تمام این مدت، تهدید احتمالی ایران نیز در ذهن سیاست‌گذاران آمریکایی برجسته بود؛ به‌ویژه گروه‌های نیابتی ایران که حملات مرگباری علیه نیروهای آمریکایی در عراق انجام می‌دادند.

 

با وجود اینکه برنامه‌ریزان آمریکایی اکنون درباره گزینه‌های کاهش نیرو بحث می‌کنند، آمریکا ظاهراً هنوز به توافقی با ایران که به درگیری پایان دهد نزدیک نشده است.

 

ایران همچنان پایگاه‌ها و نیروهای آمریکایی مستقر در منطقه را هدف قرار می‌دهد و هفته گذشته به تأسیسات آمریکا در اردن و امارات متحده عربی حمله کرد؛ حملاتی که در جریان تبادل آتش میان دو طرف انجام شد، آن هم پس از حدود یک ماه که دو طرف مستقیماً با یکدیگر درگیر نشده بودند.

 

مقام‌های آمریکایی می‌گویند خسارت‌ها قابل‌توجه بوده است. برای نمونه، طبق گفته یک مقام آمریکایی و یک مقام اطلاعاتی سابق، پایگاه سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا در ریاض، عربستان سعودی، بر اثر حمله ایران عملاً منهدم شده است.

 

اگرچه مقام‌های پنتاگون تلاش کرده‌اند میزان خسارت‌ها را کم‌اهمیت جلوه دهند، تأسیسات نظامی آمریکا در بحرین، قطر، عربستان سعودی و کویت همگی هدف پهپادها و موشک‌های ایران قرار گرفته‌اند و منابع می‌گویند خسارت‌ها قابل‌توجه بوده است.

 

بر اساس گفته دو مقام آمریکایی، در سازمان سیا و فرماندهی عملیات ویژه ارتش آمریکا، برخی مقام‌ها بررسی کرده‌اند که آیا می‌توان همان مأموریت‌های حساس را بدون ایجاد پایگاه‌های دائمی انجام داد یا خیر؛ یعنی نیروها و تجهیزات در آمریکا مستقر باشند، برای انجام مأموریت‌های مشخص به خاورمیانه اعزام شوند و سپس به کشور بازگردند.

 

در برخی موارد نیز دولت آمریکا ممکن است صرفاً تصمیم بگیرد تأسیساتی را که در حملات ایران به‌شدت آسیب دیده یا نابود شده‌اند، بازسازی نکند؛ بخشی از این تصمیم نیز می‌تواند به دلیل هزینه‌های بازسازی باشد. این موضوع را یک مقام آمریکایی و دو منبع دیگر مطلع از گفت‌وگوها مطرح کرده‌اند.

 

مقام‌های پنتاگون علناً از اعلام اینکه کدام تأسیسات را بازسازی خواهند کرد خودداری کرده‌اند.

 

در ماه آوریل، ژولز «جی» هِرست سوم، مسئول امور مالی پنتاگون، به خبرنگاران گفت هنوز مشخص نیست تعمیر پایگاه‌ها و تأسیسات آسیب‌دیده در جنگ با ایران چقدر هزینه خواهد داشت.

 

او گفت: «بخشی از این موضوع به این بستگی دارد که تصمیم بگیریم وضعیت و آرایش نیروهای ما در خاورمیانه چگونه باید باشد.»

 

هِرست بعداً اضافه کرد که پنتاگون هنوز «رقم نهایی خسارت واردشده به تأسیسات ما در خارج از کشور» را ندارد و میزان هزینه به این بستگی دارد که «چگونه تصمیم بگیریم آنها را بازسازی کنیم، یا اینکه اصلاً بازسازی‌شان کنیم یا نه.»

 

سه منبع مطلع از گفت‌وگوها گفتند مقام‌های ارشد پنتاگون در محافل خصوصی روشن کرده‌اند که می‌خواهند حضور نیروهای نظامی آمریکا را در چند کشور حوزه خلیج فارس کاهش دهند؛ این اقدام بخشی از تلاش گسترده‌تر برای انتقال مسئولیت بیشتر دفاع منطقه به شرکای محلی خواهد بود.

 

منابع گفتند هیچ فرایند رسمی یا دستور مستقیمی برای انجام آنچه رسماً «بازبینی وضعیت نیروها» نامیده می‌شود وجود ندارد.

 

در عوض، بخش‌های مختلف ارتش و سازمان سیا به‌شدت نسبت به این واقعیت آگاه هستند که در حالی که ارتش آمریکا همچنان کشتی‌ها را از تنگه هرمز اسکورت می‌کند، به زیرساخت‌های ایران حمله می‌کند و تهدید به حمله به اهداف بیشتری می‌کند که احتمالاً موجب تشدید بیشتر درگیری خواهد شد، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، به تغییر سریع مواضع خود معروف است.

 

یک مقام آمریکایی دیگر که فضای این گفت‌وگوها را توصیف می‌کرد، گفت: «آیا یک مأموریت ضمنی وجود دارد؟ آیا چیزی در راه است که باید برای انجام آن آماده باشیم، یا اینکه صرفاً [در خط مقدم] مستقر هستیم، فقط برای احتیاط؟»

 

 

به گفته افسران سابق و مورخان، سازمان سیا در زمان حملات ۱۱ سپتامبر در جست‌وجوی یک مأموریت جدید بود. دشمن اصلی این سازمان، اتحاد جماهیر شوروی، سقوط کرده بود.

 

در آن زمان، تحلیلگرانی در سازمان وجود داشتند که در زمینه تروریسم و خاورمیانه تخصص عمیقی داشتند، اما تعدادشان زیاد نبود.

 

به گفته جفری روگ، مورخ حوزه اطلاعات در دانشگاه تگزاس در آستین، احتمالاً تنها چند صد نفر از کارکنان سیا در منطقه حضور داشتند.

 

پس از ۱۱ سپتامبر، همه‌چیز تغییر کرد.

 

سیا به‌شدت اقدام به استخدام نیرو کرد و مجموعه بسیار بزرگ‌تری از نیروهای شبه‌نظامی خود را گسترش داد؛ نیروهایی که سلاح حمل می‌کردند و برای شکار تروریست‌ها از نزدیک با ارتش آمریکا همکاری می‌کردند. این وضعیت با تصویر سنتی از یک افسر اطلاعاتی که وظیفه‌اش ایجاد روابط با منابع و جمع‌آوری اطلاعات محرمانه است، تفاوت داشت.

 

اما هر دو سازمان فراز و نشیب‌های دو دهه حضور آمریکا در منطقه‌ای را تجربه کردند که رؤسای‌جمهور هر دو حزب در مقاطعی به‌شدت خواهان ترک آن بودند.

 

اوباما تلاش کرد یک «چرخش» منابع نظامی و اطلاعاتی آمریکا به سمت آسیا ایجاد کند. دولت ترامپ در دوره نخست ریاست‌جمهوری او نیز در نخستین سند راهبرد امنیت ملی خود، چین را بزرگ‌ترین تهدید آمریکا معرفی کرد.

 

اما واژه «چرخش» در محافل امنیت ملی به یک شوخی تبدیل شد؛ زیرا بحران‌ها و تصمیم‌های سیاسی پی‌درپی ــ از جمله ظهور غیرمنتظره داعش و تصمیم ترامپ در دوره نخست ریاست‌جمهوری‌اش برای کشتن سردار ایرانی قاسم سلیمانی ــ همچنان آمریکا را به خاورمیانه بازمی‌گرداند.

 

مقام‌های ارشد نظامی آمریکا اخیراً به ترامپ هشدار داده‌اند که گزینه‌های نظامی برای تشدید درگیری با ایران احتمالاً نمی‌توانند به اهداف اعلام‌شده او دست یابند؛ موضوعی که CNN پیش‌تر گزارش داده است.

 

در مقابل، رئیس‌جمهوری آمریکا تصمیم گرفته تمرکز خود را بر افزایش فشار اقتصادی بگذارد، به این امید که این فشار بتواند حکومت ایران را فلج کند.

 

اما جدول زمانی مشخصی برای اینکه این راهبرد چه مدت زمان نیاز دارد تا نتیجه بدهد وجود ندارد و بسیاری از تحلیلگران معتقدند رهبران کنونی ایران ممکن است حاضر باشند ماه‌ها فشار اقتصادی را تحمل کنند و در کوتاه‌مدت بعید است تسلیم شوند.

 

در مجموع، مقام‌های پنتاگون انتظار دارند برخی از پایگاه‌های بزرگ و دائمی نظامی آمریکا در منطقه حفظ شوند، اما بازسازی این تأسیسات ممکن است به آمادگی کشور میزبان برای مشارکت در هزینه‌ها بستگی داشته باشد؛ هزینه‌ای که به گفته یکی از منابع احتمالاً به میلیاردها دلار خواهد رسید.

 

این منبع افزود بسیاری از این پایگاه‌ها در ابتدا توسط کشورهایی که پایگاه‌ها در آنها قرار دارند ساخته و هزینه آنها پرداخت شده است.

 

در کوتاه‌مدت، تقریباً قطعی است که نیروها و پایگاه‌های آمریکا در کشورهای همسایه همچنان با حملات ایران مواجه خواهند بود.

 

فرمانده ارشد نیروی دریایی آمریکا هفته گذشته گفت پرسنل این نیرو «به این زودی‌ها» به بحرین، محل سنتی استقرار ناوگان پنجم آمریکا، بازنخواهند گشت.

 

دریاسالار داریل کادل، رئیس عملیات نیروی دریایی آمریکا، گفت: «ما به این زودی‌ها به آنجا برنمی‌گردیم. فقط می‌خواهم کاملاً صادقانه این را بگویم.»