قسمت صد و سی و هشتم خاطرات میلسپو: شگفت آنکه برخلاف این فکر که ما مستخدم دولت ایران هستیم، وزارت خارجه به سفارت دستور داد که بر هیئت‌های غیر نظامی آمریکا در ایران نظارت داشته و آنها را هم‌آهنگ کند

سرویس تاریخ «انتخاب»: کتاب ماموریت آمریکایی‌ها در ایران اثر آرتور میلسپو ترجمۀ حسین ابوترابیان در سال ۱۳۵۶ است.

 

آرتور میلسپو متولد مارس ۱۸۸۳ در روستایی در میشیگان، حقوقدان و کارشناس مالی آمریکایی که در سالهای ۱۹۲۲-۱۹۲۷ و ۱۹۴۲-۱۹۴۵ برای اصلاح مالیه به استخدام دولت ایران درآمد. او دانش آموخته (دکترای) دانشگاه جانز هاپکینز و (کارشناسی ارشد) دانشگاه ایلینوی بود‌.

 

شگفت آنکه برخلاف این فکر که ما مستخدم دولت ایران هستیم و سفارت باید از دخالت در امور داخلی ایران خودداری کند، وزارت خارجه به سفارت دستور داد که بر هیئتهای غیر نظامی آمریکا در ایران نظارت داشته و آنها را هم آهنگ کند. همه می دانند که میل به هم آهنگی و نظارت همیشه از دانش و برهان سالم اداری تراوش نمی‌کند. نه سفارت و نه وزارت خارجه کارمند، تجربه و تماس با جزئیات اداری لازم برای تصمیم گیری درباره مسائلی که در جریان کار برای دولت ایران پیش می آمد نداشتند. بسیاری از مسائل مربوط به روابط هیئتهای امریکائی که برای دولت ایران کار می‌کردند مربوط به بودجه بود. مأموران امریکایی در نیمی از وزارتخانه های ایران خدمت می‌کردند و سفارت ولو اینکه صلاحیت داشت به زحمت می توانست هم آهنگ ساختن میان ایرانیان و امریکائیان را عهده دار شود. در مورد هیئت مالی و امریکائیان دیگری که از جانب دولت ایران استخدام شده بودند، هم آهنگی قبلاً از سوی قوانین ایران پیش بینی شده بود و یک امر صرفاً داخلی دولت ایران بشمار می رفت.

 

 در موارد جداگانه وقتی بین امریکائیان در وزارتخانه های مختلف اصطکاک پیدا می شد، مسئله می‌بايست به سفارت ارجاع شود. در جریان طبیعی امور نیز به همین نحو عمل می‌شد ولی هیچ قاعده کلی که دخالت مستمر و رسمی سفارت را ایجاب کند وجود نداشت.  سفیر در اجرای این تعهد غیر عملی‌اش ناتوان بود. من از طریق سفارت از وزارت خارجه سوال کردم که منظورشان از نظارت و هم آهنگی چیست؟ ولی پاسخی به من ندادند. در حالیکه سفیر هیچ گونه تلاش واقعی در نظارت و هم آهنگی مذبول نمی داشت، روزی بمن گفت که مایل است به ارتش ایران بودجه اضافی داده شود.  آن روز سفیر میزبانی ناهار ماهانه ای را که ژنرال کانالی شروع کرده بود بر عهده داشت ولی بحث و گفتگوها که هدف اصلی آن حفظ ارتباط میان فرماندهی خلیج فارس و دولت ایران بود بسرعت از مجرای اصلی خارج شد. اصولاً بجز مسائل اجتماعی که ارزش داشت، مذاکرات این نشست ها سطحی و سرسری بود.